Emulgatory

Większość kosmetyków stosowanych w codziennej pielęgnacji ciała (kremy, balsamy, mleczka) ma postać emulsji. Pod pojęciem emulsji rozumie się układ złożony z dwóch wzajemnie nie mieszających się (lub mieszających w ograniczonym stopniu) faz, w których jedna jest rozproszona w drugiej w postaci małych kropel. Każda emulsja składa się z:

- fazy wodnej – woda lub roztwór wodny lub mieszanina wody z innymi hydrofilowymi cieczami

fazy olejowej - olej roślinny, mineralny, syntetyczny lub inna ciecz o charakterze lipofilowym.

W zależności od tego, która faza jest rozproszona, w której, rozróżnia się 3 podstawowe typy emulsji:

  • O/W (olej w wodzie) – krople oleju (faza olejowa) są rozproszone w fazie wodnej zwanej fazą zewnętrzną. Jest to typ lekkiej emulsji, która dobrze się wchłania i nie pozostawia tłustego filmu na skórze. Naturalnym przykładem tego typu emulsji jest mleko.
  • W/O (woda w oleju) – krople wody (faza wodna) są rozproszone w fazie olejowej zewnętrznej. Jest to typ emulsji szczególnie polecany dla cery suchej, działa natłuszczająco, pozostawiając tłusty film na skórze. Naturalnym przykładem tego typu emulsji jest masło.
  • mieszane – to podwójny układ W/O/W, czyli emulsja woda w oleju jest zawieszona w fazie wodnej.

Aby móc połączyć fazę wodną z olejową i uzyskać trwałą emulsję, stosuje się emulgatory. Grupa hydrofilowa („lubiąca” wodę, czyli rozpuszczalna w wodzie) emulgatora wnika w fazę wodną, a grupa lipofilowa („lubiąca” tłuszcz, czyli rozpuszczalna w tłuszczach) w fazę olejową. Cząsteczki emulgatora „spinają” więc w sposób trwały dwie nie mieszające się fazy, doprowadzając emulsję do stabilnego układu i zapobiegając rozwarstwianiu się faz. Uzyskanie stabilnej emulsji jest zależne od użycia odpowiednich proporcji emulgatora w stosunku do ilości fazy olejowej i wodnej emulsji.

Wybór emulgatora do sporządzenia emulsji zależy od jego budowy. Jeżeli w cząsteczce emulgatora przeważa fragment hydrofilowy, to ma on większe powinowactwo do fazy wodnej i wykazuje właściwości emulgatora typu O/W.

Gdy w cząsteczce emulgatora przeważa fragment lipofilowy, to taki emulgator ma zwiększone powinowactwo do fazy olejowej i wykazuje właściwości emulgatora typu W/O.

Miarą hydro- i lipofilowości emulgatorów jest wskaźnik HLB (Hydrophilic-Liphophilic Balance), tzw. stała równowagi hydrofilowo-lipofilowej, która ułatwia dobór emulgatora do konkretnej emulsji.